Szanowni Państwo,


11 grudnia 2009 roku mija 20 lat od reaktywowania Krakowskiej Izby Przemysłowo – Handlowej. Krakowska Izba Przemysłowo-Handlowa jest spadkobierczynią tradycji najstarszej na ziemiach polskich założonej 14 listopada 1850 roku Izby Przemysłowo-Handlowej w Krakowie, jest też pierwszą zarejestrowaną Izbą Przemysłowo-Handlową po zmianie systemowej w 1989 roku. Tak, więc historia samorządu gospodarczego zarówno ta sięgająca II poł. XIX w. jak i ta najnowsza wiąże się z początkami które miały miejsce w Krakowie.
W latach 1850 – 1950 IPH w Krakowie była głównym ośrodkiem i promotorem rozwoju przedsiębiorczości najpierw w zaborze austriacko - węgierskim a później w odrodzonej po 1918 roku Rzeczypospolitej. Wśród wielu działań IPH w Krakowie należy wymienić te z pierwszych lat działalności związanych z rozwojem przemysłu i przedsiębiorczości na terenach ubogiej Galicji. Izbie należy przypisać np. inicjatywę zakładania pierwszych banków - filii banków austriackich, sprowadzanie dla rzemieślników najnowszych wynalazków, jak chociażby nowoczesnych na owe czasy kłódek i szeregu innych rozwiązań związanych z kowalstwem, a także działania na rzecz rozwoju komunikacji jak np. poczta kariolkowa, czy pierwszy telegraf. Od początku Izba podejmowała działania na rzecz rozwoju szkolnictwa zawodowego i wyższego. To właśnie Izba Przemysłowo-Handlowa w Krakowie w 1912 roku podjęła uchwałę o konieczności powołania w Krakowie Akademii Górniczej, co stało się faktem dopiero po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w 1919 roku. Izba uczestniczyła również w ustanowieniu pierwszego „studium handlowego”, które z czasem przekształciło się w Akademię, a obecnie Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie.
Wśród wybitnych nazwisk przemysłowców i przedsiębiorców IPH w Krakowie można było wymienić prezydentów Izby, jak chociażby braci Kirchmajerów – bankierów i założycieli Czasu Krakowskiego, czy Teodora Baranowskiego właściciela pierwszej maszyny parowej w Krakowie i autora wynalazków związanych z produkcją olejów spożywczych, a także ostatniego przed wojną prezydenta Izby Przemysłowo-Handlowej Antoniego Götza – Okocimskiego współwłaściciela browarów Okocim.
Izba Przemysłowo-Handlowa w Krakowie została rozwiązana w czerwcu 1950 roku na mocy Centralnego Związku Drobnej Wytwórczości i Usług, po czym została wykreślona z rejestru. Cały majątek izby został podzielony i rozparcelowany pomiędzy organizacje partyjne, instytucje użyteczności publicznej i wyższe uczelnie. Izby przemysłowo-handlowe w Polsce w 1950 roku zostały uznane za relikt kapitalizmu i uległy całkowitej likwidacji w przeciwieństwie np. do izb rzemieślniczych i zrzeszeń handlu i usług.
Reaktywacja w 1989 roku Krakowskiej Izby Przemysłowo-Handlowej była możliwa dzięki ustawie z maja 1989 r. a więc ustawie, która została uchwalona jeszcze przez sejm PRL w związku z przyjęciem ustawy o swobodzie gospodarczej zwanej w skrócie ustawą Wilczka z 1988 r. Inicjatorem ustawy o izbach gospodarczych były komitety wojewódzkie PZPR. Idea była taka, aby z jednej strony nawiązać do przedwojennych tradycji samorządu gospodarczego, a z drugiej na tyle ograniczyć uprawnienia Izb, by nie miały one zbyt silnego, realnego wpływu na gospodarkę. Dano, więc możliwość powoływania izb przemysłowo-handlowych, ale sposób ich powoływania, a także umocowanie wskazywało, że w założeniu twórców systemu miały one w rzeczywistości niewielkie znaczenie. I tak zostało do dziś. Mamy więc obecnie do czynienia z sytuacją, że obowiązuje ustawa z czasów PRL, wskrzeszająca działające do 1950 roku instytucje, ale działają one w formie kadłubowej takiej, jaką przewidziały jeszcze 1988 roku w swych planach komitety wojewódzkie PZPR.
Po reaktywacji 11 grudnia 1989 roku Krakowska Izba Przemysłowo- Handlowa po połączeniu się z Małopolską Izbą Gospodarczą przyjęła nazwę Izba Przemysłowo- Handlowa w Krakowie i jest bezpośrednio spadkobierczynią tradycji Izby Przemysłowo- Handlowej założonej 14 listopada 1850 roku.
Przez 20 lat działalności IPH w Krakowie służy przedsiębiorcom i swoim członkom. W zasadzie głównym jej celem jest wspieranie działalności gospodarczej członków Izby, ale organizacja nasza podejmuję również działania na rzecz Krakowa i Małopolski. Tu należy podkreślić, że IPH w Krakowie świadczy, chyba jako jedyna instytucja tego typu, różne usługi doradcze, szkoleniowe w tym w większości bezpłatnie, nie tylko dla członków IPH w Krakowie, ale także dla każdego przedsiębiorcy, który takiej porady potrzebuje. Dzięki działalności Krakowskiej Szkoły Handlowej skorzystało w Izbie z różnego typu usług doradczych i szkoleniowych około 60 tys. przedsiębiorców a liczba osób, które uzyskały tu różnego rodzaju porady i konsultacje oscyluje w granicach 100 tys.

W ostatnim okresie IPH w Krakowie jest beneficjentem wielu programów UE i należy podkreślić, że w 1994 roku w drodze konkursu przy izbie został afiliowany pierwszy w regionie Ośrodek Euro Info Centre. Mija więc 15 lat pierwszej instytucji Unii Europejskiej działającej w Małopolsce. Należy podkreślić również, pionierską współpracę z wieloma izbami w Europie w tym doskonale rozwijającą się współpracę z IPH we Frankfurcie n/ M., Grenoble, Moskwie, we Lwowie i z Austriacką Izbą Gospodarczą. Te ostatnie kontakty mają głębokie, historyczne uzasadnienie, ale i bardzo praktyczne konsekwencje. W 2008 r. dzięki wsparciu Austriackiej Izby Gospodarczej został powołany Klub 1850, który tworzą izby, założone w 1850 roku na obszarze monarchii austro –węgierskiej. Niegdyś było ich ponad 60, dziś jest to liczba mniejsza, ale i tak stanowią one liczne gremium o poważnym, czy niekiedy bardzo poważnym potencjale gospodarczym. I właśnie Klub staje się osią ich współpracy, podłożem wzajemnych kontaktów i wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej.
20 lat działania izby i 20 lat reaktywowanego samorządu to dobra okazja, ażeby przypomnieć przedwojenne tradycje i powiedzieć, że Polska potrzebuje samorządu gospodarczego opartego o wzorce przedwojenne, a więc o dekret Prezydenta RP z 1927 roku, i wpisanego w tradycje kontynentalne a więc na wzór izb francuskich, austriackich i niemieckich. Takie stanowisko przyjął niedawno Konwent Marszałków Województw Samorządowych i mamy nadzieję, że to stanowisko Konwentu pozwoli w krótkim czasie wreszcie w Polsce odtworzyć sieć izb przemysłowo-handlowych a więc instytucji, które najlepiej mogą wspierać rozwój gospodarczy regionu.

Pragniemy też zwrócić uwagę na zazębianie się dwóch ważnych procesów, z jakimi mamy do czynienia w naszym kraju. Jeden to pogłębianie się integracji europejskiej w wyniku przyjęcia traktatu lizbońskiego, drugi to ciągle nieprzezwyciężone zjawiska kryzysowe w gospodarce, stawiające przez Polską poważne dylematy.
Istotnym elementem integracji europejskiej jest wzmacnianie roli samorządu terytorialnego, który, jak widać coraz wyraźniej, pogłębia i rozszerza zasięg swego władztwa. Samorząd ten, szczególnie w obliczu kryzysu gospodarczego, potrzebuje odpowiedzialnego partnera w środowiskach biznesu, który będzie władny wyartykułować jednoznacznie interesy kół gospodarczych i w razie potrzeby wziąć za to odpowiedzialność.
Teoretycznie, zasada ta powinna była obowiązywać od początku epoki przekształceń gospodarczych, jakie zachodziły w naszym kraju po 1989 roku. Niestety kształtujące się dopiero, a niekiedy powracające z przymusowego niebytu kręgi przedsiębiorców, nie były w stanie wywalczyć takiej roli dla swych przedstawicieli ani skonstruować takiej, jednorodnej reprezentacji. W efekcie, cały proces budowy życia gospodarczego na nowych zasadach, wymykał się spod kontroli społecznej, co zrodziło cały szereg nieprawidłowości a co gorsza, ugruntowało znacznie wyolbrzymioną opinię o rozmiarach tych błędów. Miało to swoje oczywiste konsekwencje gospodarcze, ale jeszcze groźniejsze skutki polityczne, bo stanowiło żer dla stronnictw i partii o charakterze populistycznym, które na tej bazie budowały i ciągle budują swoją popularność.


Andrzej Zdebski
Prezydent IPH



Załączniki:
Działania IPH w Krakowie
Stanowisko KMZ

 powrót